نکته 15: شناخت کلی دامنه پویایی (Dynamic Range)

بستن


نکته 15: شناخت کلی دامنه پویایی (Dynamic Range)

 

دامنه ی پویایی (Dynamic range) در عکاسی دیجیتال نسبت به عکاسی فتوشیمی از اهمیت بیشتری برخوردار است.

دلیل اول این که واکنش شیمیایی نور بر سطوح امولسیون در فیلم دیگر فراموش شده و اکنون سنسور دوربین دیجیتال با محدودیت های مد نظر است. یعنی اگر بیش از حد، سنسور نوردهی شود دیگر انتظار نداشته باشید که اطلاعات زیادی در بخش های روشن موضوع روی سنسور ضبط شده باشد، این اتفاق در نوردهی کم نیز وجود دارد.

دلیل دوم اهمیت دامنه پویایی در عکاسی دیجیتال این است که مقدار دامنه ی پویایی میان مدل های مختلف دوربین عکاسی دیجیتال متفاوت است.اما در عکاسی با فیلم اصلاً اهمیتی نداشت که با چه دوربینی عکاسی می کنید، در حالی که در دیجیتال، دامنه ی پویایی به چندین عامل بستگی دارد و تولید کنندگان دوربین ها اغلب تمام اطلاعات لازم را برای رسیدن به یک رقابت سودمند در بازار به صورت محرمانه حفظ می کنند. البته هم زمان تحقیقات گسترده در این زمینه انجام می شود که با پیشرفت های روزافزون همراه است اما در کنار آن حفظ اسرار هم بسیار مهم است.

اگر یک دوربین دیجیتال SLR آخرین مدل دارید، باید توجه کنید که داشتن یک دامنه پویایی خوب در دوربین بهتر از این است که دوربین ارزان تری بخرید. این جا سؤالی که پیش می آید این است که چه فاکتورهایی باعث جدیدتر بودن دوربین می شود؟

در اغلب موارد، دوربین درجه دوم جدیدتر نسبت به یک مدل قدیمی تر درجه یک بهتر عمل می کند. بنابراین آن چه در مرحله ی اول اهمیت قرار می گیرد، آشنایی با امکانات دوربین است. پس از آشنایی با توان و امکانات دوربین، شما می توانید با داشتن حجمی از اطلاعات در مورد دوربینتان و این که در چه حدی می تواند عکس صحیح و خوبی را ثبت کند و چه اندازه شما را از استفاده از نورهای اضافی و سطح بازتابنده (رفلکتور) بی نیاز سازد، این قابلیت ها را در عمل به کار گیرید.

عوامل اصلی در کنترل مقدار دامنه ی پویایی سنسور عبارتند از: عمق بیت، اندازه فتوسایت های خاص و همچنین مشخصات نویز.

  • اول، عمق بیت. هر چه عمق بیت بزرگ تر باشد به معنای این است که سنسور ظرفیت ضبط بخش وسیع تری از نور را دارد. بنابراین یک سنسور 14 بیتی قابلیت ضبط اطلاعات تصویری بیش از یک سنسور 12 بیتی را دارد. امتیاز این ویژگی به جای خود، ولی سنسور به امتیازهای دیگری هم نیاز دارد. یکی از این امتیازها اندازه فتوسایت ها است.
  • هر چه فتوسایت ها بزرگ تر باشند، مقدار سطح نویز پایین تر است. بعضی از سنسورها مجهز به فناوری های ویژه ای برای افزایش مقدار دامنه ی پویایی هستند، مانند  Super CCD SR II از شرکت فوجی فیلم که دارای دو فتو دیود (Photo-diodes) در هر فتوسایت است، یکی بزرگ تر برای کاربرد کلی و دیگری کوچک تر که برای مقادیر زیاد روشنایی استفاده می شود.
  • در آخر، آن چه اهمیت دارد، ویژگی های نویز است. همان طور که در بخش کم نوری خواهیم دید، وقتی نور کم باشد، به خصوص در سایه ها و نقاط کم نور، نویز تأثیر بسزایی در کیفیت عکس های دیجیتال دارد. در واقع بیش از محدودیت عمق بیت، نویز در محدود کردن دامنه ی پویائی سنسور خصوصاً رر بخش های پایینی منحنی حساسیت (tometery sens) نقش دارد. این پدیده به عنوان نویز مبنا یا نویز پایه شناخته شده است و شما با روشن کردن نقاط کم نور و یا تاریک تصویر در اندازه ای بیش از متوسط به راحتی این نویزها را خواهید دید و اگر این کار را در محیط یک نرم افزار مبدل RAW به کمک ابزارهای تغییر سطح روشنایی یا نوردهی انجام دهید، به راحتی خواهید دید که در قسمت های کم نور عملاً  مقدار نویز بیش از جزئیات تصویر است.

توصیه می کنم حتی اگر انسان خوب بینی هستید، با ادعای کارخانجات سازنده ی دوربین با احتیاط برخورد کنید، زیرا ساختن ظاهری زیبا ساده تر از درونی زیبا است. می توانید مقدار دامنه ی پویایی دوربین خود را همان طور که در صفحه ی بعد توضیح داده می شود، محاسبه کنید.

مقادیر به دست آمده را با مقیاس 8 بیت یعنی از صفر تا 255 اندازه گیری کنید. سپس هر یک را پیدا کنید و در قسمت چپ علامت بزنید(هر چه به عدد 5 یا اعداد پایین تر نزدیک تر باشد به سیاهی نزدیک تر است). سپس قسمت راست را 250 اندازه گیری و پیدا کنید (هر چه عدد بالاتر می رود، روشن تر و به سفیدی نزدیک تر می شود). این دو حد، دامنهی پویایی را تشکیل می دهند. چنانچه با فرمت RAW عکاسی کرده باشید مقادیر هر عکس را وقتی با مبدل RAW باز می کنید نشان می دهد. در این مثال از نیکون D3 برای ضبط مجموعه 9 دیافراگم استفاده شده است. دقت کنید که افزایش نوردهی بسیار سریع تر تصویر را به سمت اشباع (فقدان اطلاعات تصویر) می کشاند، و کاهش نوردهی، تصویر را به سمت سیاهی خالص (فقدان اطلاعات تصویر) سوق می دهد. معنی واضح این امر این است که دامنه ی پویایی این دوربین در منطقه ی روشنایی ها محدودتر از مقداری است که در منطقه ی تاریکی ها وجود دارد و به عبارتی روان تر، سعی کنید تصاویرتان را چندان فرانوردهی (overexpose) نکنید.

تعیین مقدار دامنه پویایی

ابتدا تحت تابش نور ثابت و یک دستی، از یک grayscale (نکته شماره 27) با فوکوس بسیار دقیق (برای یکنواخت کردن رنگ مایه های خاکستری) و نور سنجی معدل (average) عکس بگیرید. آن گاه مجموعه عکس هایی را با اختلاف نیم دیافراگم و یا یک سوم دیافراگم تا حداکثر 6 دیافراگم under (فرونوردهی) و با همین قاعده تا 4 دیافراگم Over (فرانوردهی) عکس بگیرید. نتیجه طیف کاملی از نوردهی کاملاً کم تا کاملاً زیاد دارید. سپس عکسها را با یک نرم افزار نمایشگر یا برنامه ویرایش تصویر که امکان اندازه گیری مقدار روشنایی موجوددر تصاویر را داشته باشد، ببینید و به ترتیب هر عکس را بر اساس مقدار نوردیدگی پانویس بزنید.

اضافه کردن نظر

کد امنیتی
تازه سازی

ورود کاربر

RSS مطالب

آمار سایت

آمار سایت

تعداد اعضای سایت

شما هم به ما بپیوندید.

عضویت رایگان است.

عضویت در سایت