ژانر علمی - تخیلی

بستن


ژانر علمی - تخیلی

 

ژانر علمی - تخیلی اثری است که در صورت حذف علم از آن ساختار آن از هم بپاشد. تعریف‌های مختلفی از این ژانر وجود دارد، از جمله تعریف جالبی که می‌گوید: «اثری علمی-تخیلی است که ناشرش بگوید علمی-تخیلی است!»

ابهامی که وجود دارد مربوط به زمانی است که عنصر خیال چنان با توجیه‌های علمی در هم می‌آمیزد که جدا کردن آن ممکن نیست و ماهیت علمی بودن اثر زیر سوال می‌رود. البته چنین ابهامی معمولاً در آثار علمی-تخیلی نویسان شاخص مانند آسیموف یا آرتور. سی. کلارک وجود ندارد.

در اثر علمی-تخیلی نویسنده فکر خود را رها می‌کند تا به آینده برود و آنچه را در اثر پیشرفت علمی امکان‌پذیر شده‌است را به تصویر بکشد. در اثر علمی تخیلی نویسنده گاهی تمایلات و آرزوهای انسان‌ها و گاهی بیم‌ها و ترس‌های آنها را بیان می‌کند.

ری بردبری، نویسندهٔ آمریکایی و یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان علمی-تخیلی قرن (اگرچه خودش چنین اعتقادی به این مساله ندارد)، می‌گوید: «هر چه تصور می‌کنیم تخیل و هر چه انجام می‌دهیم علم است، کل تاریخ بشر چیزی جز داستانی علمی-تخیلی نیست.»

ادبیات علمی-تخیلی می‌تواند تاریخ آینده باشد. بسیاری اختراعات و اکتشافات ابتدا در ادبیات علمی-تخیلی چهره نشان داده‌اند و سپس در دنیای واقعی ظاهر شده‌اند.

  • اولین بار در آثار ژول ورن - نویسندهٔ شهیر فرانسوی و یکی از پیشگامان علمی-تخیلی - بود که سینما و زیردریایی ظاهر شدند.
  • کلمهٔ روبوت و کاربرد آن به صورت موجودی انسان‌نما اولین بار در اثر مشهور کارل چاپک، نویسندهٔ چک، به نام .R.U.R یا کارخانهٔ روبات سازی روسوم مطرح شدند.
  • آرتور سی. کلارک بود که اولین بار ایدهٔ ماهواره‌های مخابراتی را مطرح کرد و حتی به آن جامهٔ عمل پوشانید.
  • کلمه رباتیک و مفهوم امنیت روبوتها، هر دو از ایده‌های آیزاک آسیموف هستند.

نمایشنامه‌های رادیویی و تلویزیونی هم بستری مناسب برای سبک علمی-تخیلی هستند. اورسن ولز، سینماگر و بازیگر معروف (که او را به خاطر شاهکارش همشهری کین می‌شناسند)، زمانی جنگ دنیاها اثر ولز را چنان در رادیو به صورت نمایشنامه اجرا کرد که بسیاری از مردم آمریکا باور کردند که واقعا بیگانه‌ها به زمین حمله کرده‌اند.

مجله‌های و کتاب‌های کمیک بسیاری فقط در زمینه سبک علمی-تخیلی وجود دارند. فیلم‌ها و سریال‌های این گونه هم که جای خود دارند. بسیاری پخش پرطرفدار سریال پیشتاران فضا (عنوان اصلی:Star Trek: Original Series) در سال‌های دهه ۵۰ از تلویزیون وقت ایران را به یاد دارند.

امروزه شاید پرطرفدارترین رسانه در زمینهٔ علمی-تخیلی فیلم باشد. فیلمهای علمی-تخیلی را فقط طرفداران علمی-تخیلی نیستند که می‌بینند.

این موضوع به خصوص در مورد ایران صادق است. زیرا اساساً فیلم‌هایی که در ژانر علمی تخیلی جای می‌گیرند مملو از جلوه‌های ویژه و بعضاً عنصر هراس هستند و این دو کیفیت باعث جذابیت آنها شده‌ است.

سبک علمی-تخیلی از سبک‌هایی است که زمینهٔ بسیاری برای کار دارد. از جمله این زمینه‌ها عبارت‌اند از:

  • زمینی‌سازی، تبدیل سیاره‌های دیگر به صورت مناسب برای زندگی انسان
  • بیگانه‌ها، زیست فرازمینی، برخورد نژادهای هوشمند غیر انسانی با انسان، چه در زمین، چه در فضای خارج و چه در ابعاد و فضاهای غیر فیزیکی.
  • سفر فضایی، جهش، کرم‌چاله‌ها و...
  • سفر در زمان
  • پیشرفت علم، زیست‌شناسی، ژنتیک، همانندسازی (تاگ سازی)، قدرت‌های ذهنی و...
  • زمان‌ها و دنیاهای موازی (Multi-verse)
  • شیمی‌های حیاتی متفاوت
  • تأثیرات آینده اکتشافات علمی، خیال‌پردازی دربارهٔ مرزهای علم

و...

خوب، حال بپردازیم به نمونه های خوب و موفق این ژانر در سینما.از نمونه های این سبک می توان به فیلم های پارک ژوراسیک، ئی تی که هردوی آنها توسط کارگردان نابغه و خوش ذوق هالیوود، استیون اسپیلبرگ ساخته شده اند. و یا فیلم هایی نظیر ارباب حلقه ها، هری پاتر، ماتریکس، کینگ کونگ و... که نمونه هایی موفق هم در جذب گیشه و هم در جلب نظر منتقدین بوده اند.

ئی تی

هری پاتر

پارک ژوراسیک

کینگ کونگ

ارباب حلقه ها

 

اضافه کردن نظر

کد امنیتی
تازه سازی

ورود کاربر

RSS مطالب

آمار سایت

آمار سایت

تعداد اعضای سایت

شما هم به ما بپیوندید.

عضویت رایگان است.

عضویت در سایت